Aardbeienacademie - wist-je-datje 20

Wist je dat in 1947 in Nederland ongeveer evenveel hectare aardbeien in de open lucht geteeld werd als heden ten dage? Destijds stond er 2482 hectare vollegrondsaardbeienteelt geregistreerd. Onder glas werd in die tijd op 63 hectare geteeld (voor een groot deel zogenaamd platglas). Anno 2013 is het areaal kasteelt gegroeid tot een kleine 300 hectare schat ik.

De oppervlakte wil niet alles zeggen. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog schommelde de gemiddelde productie van een hectare vollegrondsaardbeien rond de 9000 kilo. In deze tijd praten we over 20.000 tot 30.000 kilo, afhankelijk van de teeltmethode. Bij de teelt op verhoogde stellingen is sprake van ongeveer het dubbele volume.

Onder glas werden rond 1947 ongeveer dezelfde opbrengsten behaald als in de vollegrond, simpelweg omdat er ook gewoon in de grond geteeld werd. Het enige verschil was een vroegere oogst. De opbrengst van 9.000 kilo per hectare glas ligt nu op - schrik niet-, soms wel 150.000 kilo aardbeien per hectare per jaar.

(foto: teelt van doordragend ras Eve's Delight onder glas bij Dings Aardbeien)

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 19

Wist je dat veel mensen zich afvragen waarom bij de aardbeien van tegenwoordig de enigszins harde kern van de aardbei blijft zitten als het kroontje verwijderd wordt? Het is een raseigenschap of die langwerpige kernen wel of niet makkelijk verwijderd kunnen worden. Bij de meeste moderne rassen is het ook helemaal niet nodig, als de aardbeien tenminste rijp geplukt worden. De kern is dan ook goed eetbaar.

Het makkelijk meetrekken van de kern is nu zelfs onwenselijk, omdat de aardbeien tegenwoordig met kelk en steeltje eraan verkocht worden. Op die manier blijven de aardbeien langer in verse toestand. Bij het verwijderen van het kroontje ontstaat een grote wond aan de aardbei, die een invalspoort is voor schimmels.

In vroeger tijden werden in Nederland en omstreken veel aardbeien geteeld voor de industrie, om er aardbeienjam van te maken. Bij het plukken van die aardbeien moest het kroontje juist wél verwijderd worden tegelijk met het plukken. Het ras Senga Sengana leende zich daar prima voor. Die aardbei was lekker en het kroontje ging er makkelijk vanaf, inclusief de wat hardere vruchtkern. Dat werkje waarbij tegelijk met het plukken het kroontje verwijderd werd, werd 'doppen' genoemd.

Sinds veertig jaar is die industrieteelt van aardbeien definitief verhuisd naar lagelonenlanden, zoals bijvoorbeeld Polen en China. Daar halen de supermarktjamfabrieken hun grondstof nu vandaan.

Welkom op de Aardbeienacademie

Weekblog week 30 - 2013 (21 t/m 27 juli)

Drie donderdagavonden achter elkaar heb ik samen met de dames van IJssalon en Chocolaterie De Dames gechocolateerde aardbeienspiezen gemaakt en verkocht. Als 'Love Stick' deden ze het prima op de Zomeravond Markt in Oirschot.

Zaterdag stond ik breed uitgemeten in de weekendbijlage van De Telegraaf. Leuk artikel geworden!

Mara des Bois zoals we die deze week geplukt hebben. Een zeer aromatische aardbei.

Dit donkerrode nieuwe aardbeienras Malwina blijkt erg lekker. Op het inzetje zie je ook een vrucht van de Malwina die een beetje de kluts kwijt is. Hieronder kun je lezen hoe dat komt.

De laatste tijd ben ik ook vaak in de bonen....

Geheel in de stijl waarmee ik vorige week de week afsloot, stond deze week ook weer enigszins in het teken van in de belangstelling staan. Ik had natuurlijk overal 'nee' op kunnen zeggen, maar dan was het wel een allemaal wat saaiere week geweest. Het twee pagina's grote verhaal in De Telegraaf, over aardbeienjam is gisteren gepubliceerd. Het is een leuk verhaal geworden, waarin ook mijn aardbeienjam er goed vanaf kwam. Ik dacht dat ik buiten mededinging met de proeverij meedeed, maar blijkbaar was het toch de moeite waard er iets over te melden.

Een van de schrijvers van het artikel, Felix Wilbrink was laatst hier om me te interviewen en ik liet hem ook allerlei aardbeirassen proeven. Daar schreef hij niks over, maar dat geeft niet want dan heb ik zelf nog wat te melden. Uit die proeverij haal ik een aardig feitje, wat deze week op een andere manier weer bevestigd werd. Van de negen rassen die ik Felix liet proeven haalde hij een smaaktop-3. In zijn keuze kon ik me heel goed vinden. Zijn drie favorieten op dat moment waren Malwina, Vima Zanta en Korona. Nu zijn de twee laatstgenoemden al wat oudere rassen, maar de donkerrode Malwina is nog een nieuwkomer met toekomstmuziek.

Op de Floriade van 2012 maakte ik er voor het eerst kennis mee en toen viel de smaak mij ook al in positieve zin op. Net als de andere twee favorieten van Felix is Malwina ook een kwetsbare aardbei, die alleen geschikt is voor korte ketens. Voor de beste smaak moet je ze goed rijp plukken, dat geldt voor alle rassen, maar dit ras is dan nog extra kwetsbaar. Wil Malwina een goede kans maken om door te breken dan moet er een korte lijn tussen plant en klant gecreëerd worden. De Aardbeien Roadshow (of zullen we hem Roodshow noemen?) waar ik vorige week voor pleitte, daar zou Malwina perfect bij passen.

Het toeval wilde dat een consument die afgelopen week in Duitsland was, daar aardbeien gekocht had met een heerlijke smaak zoals ze die nog nooit gegeten had. De mevrouw stuurde er een foto bij en vroeg of iemand wist wat voor naam die aardbeien hadden. Via via kwam de vraag bij mij terecht. Want als ik het niet zou weten, zou niemand het weten werd er gezegd....Mijn ego was weer gestreeld. Enfin, mijn vermoeden dat het om Malwina ging heb ik nog even gecheckt bij een plantenkweker die ook planten van dat ras verkoopt. Hij bevestigde mijn vermoeden en vertelde dat het ras in Duitsland snel in oppervlakte groeit. Bij onze oosterburen is veel meer verkoop van telers direct aan de consument, dus die Duitsers snappen, dat lekkere aardbeien beter verkopen dan doorsnee aardbeien.

Dus telers in Nederland, hou de Malwina in de gaten. Ik vertel er maar vast bij dat het best een raar plantje is zoals ik hem ken. De rijptijd is enkele weken later dan bijvoorbeeld Elsanta en de vruchten zitten verstopt tussen het blad. Soms zag ik er vruchten aan zitten waarop uit de zaadjes alweer miniplantjes leken te groeien. Doordat er heel snel heel veel nieuwe planten nodig waren is de natuur tijdelijk een handje geholpen door via weefselkweek plantjes te kweken in reageerbuisjes. Daar raken de plantenhormonen eventjes van in de war, met die grappige vruchten als gevolg, die verder geen kwaad doen, maar die rare eigenschap schijnt er snel uit te groeien.

O ja, in het nieuwe online magazine van consumentenorganisatie Boerenfluitjes werd mijn Aardbeienacademie ook mooi voor het voetlicht gezet. Overigens, voordat je denkt dat ik geen tijd meer heb om aardbeien te telen..., we plukken hier ook nog elke dag aardbeien. Op dit moment van een stuk of tien rassen. Kom dus naar Oirschot en haal je aardbeienhartje op!

Nou mensen, tot volgende week dan maar weer,
groeten van Jan

P.S. Reageer gerust op mijn berichtjes. Doe alsof je thuis bent op ons aardbeienbedrijf!

Aardbeienacademie - wist-je-datje 18

Wist je dat een aardbeienbloemetje 5 tot 8 groene kelkblaadjes heeft, die samen met nog 5 tot 8 groene bijkelkblaadjes later het kroontje van de aardbei worden? En dat er om en om met de kelkblaadjes precies evenveel witte kroonblaadjes aan een bloemetje zitten? Die kroonblaadjes zijn wit, omdat ze dan makkelijk gevonden kunnen worden door bijen en andere bestuivende insecten.

Als de bijen de stampers hebben bevrucht met het stuifmeel wat op de meeldraden zit, vallen de witte kroonblaadjes eraf. Ze hebben dan geen functie meer. De bloembodem zwelt dan langzaam op tot een aardbei. De bevruchte stampers worden de pitjes en dat zijn de echte vruchtjes van een aardbeienplant. Het groene en later rood wordende vruchtvlees is slechts bedoeld als drager van de pitjes met de zaadjes erin en om gevonden te kunnen worden door vogels die de zaadjes weer verspreiden.

De aardbei is dus een schijnvrucht. Bovendien: hoe groter de bloem, hoe meer pitjes, hoe groter de aardbei over het algemeen.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 17

Wist je dat aardbeien vroeger vaak bijnamen hadden? Tegenwoordig kennen we nog wel de Framboosaardbei die in 1925 geboren is als Frau Mieze Schindler. Andere rassen met bijnamen waren:

Officiële naam                                     Bijnaam

Deutsch Evern                                    Vroege Mof
Jucunda                                               Late Mof
Madame Lefeber                                 Zuurtjes of Zonnetjes
Madame Moutot                                   Prinses Juliana
Oberschlesien                                     Moulin Rouge
Scarlet                                                 Bredase aardbei

Bron: De Aardbei (1949)

Tegenwoordig doen we niet zo ingewikkeld en noemen we de beestjes gewoon bij hun naam. En weet je het niet hoe ze heten, dan noem je de aardbeien gewoon 'zomerkoninkje', een liefkozende naam die ooit bedacht is door een reclamebureau.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 16

Wist je dat er vanaf ongeveer 1 september in het binnenste van een aardbeiplantje al gewerkt wordt aan de aardbeien die er het jaar daarop in de zomer van geplukt kunnen worden? De 'normale' aardbeienrassen die we in deze contreien telen zijn zogenaamde kortedag-planten. Dat wil zeggen dat ze bij dagen met minder dan pakweg 14 uren licht bloemknoppen aan gaan leggen. Dat gebeurt in eerste instantie minuscuul klein en tot aan het voorjaar blijven de knoppen verborgen in het rhyzoom. Zo heet dat dikke houtige stukje van enkele centimeters, tussen wortels en bladeren.

Door in oktober en november steekproefsgewijs uit elkaar gepulkte planten onder een microscoop te leggen, is al redelijk goed in te schatten hoeveel aardbeien er aan de planten zullen groeien. De teler kan daar zijn plantafstand en te verwachten aardbeienverkoop op afstemmen.

Naast kortedag-rassen zijn er ook dagneutrale rassen, ook wel doordragers genoemd. Die trekken zich van de daglengte weinig aan en vormen doorlopend nieuwe bloemknopjes, mits de planten in de groei zijn en dus niet in winterrust.

(foto: Mara des Bois, een dagneutrale plant ofwel een doordragend ras)

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 15

Wist je dat aardbeientelers hun aardbeienplanten 's winters invriezen? Eind jaren '60 kwam het invriezen van aardbeienplanten in zwang. Telers hadden ontdekt dat je door het bewaren van planten, bij een temperatuur van 1 graad onder nul, de oogst van aardbeien flink kunt spreiden. In feite is het een kunstje om planten voor de gek te houden, door ze in slaap te houden.

Voor die tijd was het veel meer een seizoensaangelegenheid en duurde de oogst van de normale aardbeien ongeveer 4 tot 6 weken, afhankelijk van de gebruikte rassen. Daarna moest je weer 11 maanden wachten op de volgende oogst. Door doordragende rassen te telen kon de oogst al wel iets gespreid worden, maar dat type rassen was toentertijd nog niet erg succesvol.Teelt in een kas was in vroeger tijden alleen maar om de oogst een aantal weken te vervroegen.

De teler maakt tegenwoordig een oogstplanning, zo goed en zo kwaad als dat kan omdat het weer toch een grote spelbreker kan zijn. Door op gezette tijden een deel van de planten te ontdooien en uit te planten kan de oogst in principe jaarrond doorgaan. Dan heb je natuurlijk wel een kas nodig en in de wintermaanden zelfs eentje met groeilampen. Je weet wel, van die lampen waar de wiet ook goed onder groeit.

(foto: ingevroren aardbeienplanten met ijskristallen)

Welkom op de Aardbeienacademie