Aardbeienacademie - wist-je-datje 26

Wist je dat de Fransman Julius de Berry (!) in het jaar 916 vanwege een spontane gift aardbeien voor een koninklijk feestmaal, geridderd werd door Karel III? Deze Karel III was koning en tegelijkertijd keizer van Frankrijk, ook wel genoemd Karel de Eenvoudige. Als beloning voor zijn royale schenking werd de naam van 'De Berry' veranderd in 'Fraise', de Franse benaming voor aardbeien. Deze naam verbasterde door de eeuwen heen onder andere tot Frézier.

Het was een van de nakomelingen van De Berry, de zeevaartofficier en spion Frézier die van een zes maanden durende zeereis naar Zuid-Amerika de bosaardbei Fragaria chiloensis meebracht. Al die tijd hield hij de plantjes in leven. De Fragaria chiloensis werd een van de voorvaderen van de moderne grootvruchtige aardbei. Ik schreef er in wist-je-datje 4 over. Zou de naam 'De Berry' ook iets te maken hebben met 'berries'? Hoe toevallig kan het allemaal zijn....

Welkom op de Aardbeienacademie

Weekblog week 31 - 2013 (28 juli t/m 3 augustus)

Drie roofwantsen zijn erg actief op deze bloem en vangen tripsen. Trips is een voor aardbeibloemetjes schadelijk insect en de roofwants is een natuurlijke vijand. Zo proberen we het evenwicht te behouden, hoewel ik de roofwantsen niet aan een touwtje heb. Als ze geen zin hebben, doen ze niks.

Vergeet je rond deze tijd een rijpe aardbei te plukken, dan weten de wespen er wel raad mee.

Achter onze schuur trof ik deze week twee avonden na elkaar Bambi aan. Heel leuk om te zien.

Met deze ondertekening stuurde ik een brief naar Koningin Máxima.......

...en ik kreeg een mooie brief terug vanuit Paleis Noordeinde.... 

Hoe blij kun je in deze digitale tijd nog worden van echte papieren brieven? Deze week ben ik daar zelfs twee keer zeer aangenaam mee verrast. Ruim een week geleden stond er een leuk artikel in De Telegraaf waarin ik als 'de enige echte aardbeienkenner' werd genoemd. Of dat zo is dat laat ik in het midden, maar het stond er en dan ook nog in De Telegraaf, dus dan is het waar... Begin deze week kreeg ik een dikke envelop in de brievenbus met daarin een brief en een boekje erbij. Het boekje heet 'De Aardbei' en is in 1937 geschreven door de heer De Lange die in die tijd experimenteerde met aardbeien. Hij schreef zijn bevindingen op en het boekje was bestemd voor aardbeientelers die hun opbrengsten wilden verbeteren. Aangezien De Telegraaf mij de aardbeienhemel ingeprezen had vond de zoon van de schrijver van het boekje dat er geen betere bestemming voor was dan in mijn archief. Ja echt, ik ben daar ook reuze blij mee en het geeft me tevens een beeld van hoe de aardbeien voor de Tweede Wereldoorlog geteeld werden. Binnenkort ga ik die man eens wat aardbeienlekkers brengen.

De andere brief kwam van het Koninklijk Huis. Alleen het papier is al mooi, maar de inhoud deed me ook super goed. Vorig jaar op de Floriade sprak ik met Máxima, toen nog prinses over aardbeien. We hadden destijds een heel geanimeerd gesprek. Ze vertelde iets wat me steeds is bijgebleven, dus ik trok de stoute schoenen aan en schreef een brief aan de Majesteit. Nog geen twee weken later kreeg ik al een mooie brief terug. Ik ga de inhoud niet verklappen en ook niet waar ik zelf over heb geschreven. Wel ontzettend cool als het allemaal zijn vervolg gaat krijgen.

De laatste week is er ook veel  wispelturigheid in het weer geweest. Véél te heet weer werd afgewisseld met hevige regen en wind. De aardbeien worden daar niet heel blij van en degenen die ze moeten plukken ook al niet. Gelukkig kunnen we de oogst goed bijhouden want anders weten de wespen er rond deze tijd van het jaar wel raad mee. Een enkele te rijpe aardbei is al ten prooi gevallen aan de wespen. Die lastpakken graven een holletje in een aardbei en vreten hem dan voor de voet op. Als je er bij het plukken net ingrijpt heb je een dikke vinger. Voor de wespen is een aardbei een soort zuipkroeg. Ze worden toeterzat van het gistende aardbeiensap.

Er was nog veel meer natuur te zien op de Aardbeienacademie. Voor het eerst zag ik hier een ree vlak achter onze schuur huppelen en smullen van de ruig begroeide slootkanten. Volgens een wildkenner is het een eenjarig bokje wat waarschijnlijk verstoten is door een oude bok. Dat hij dan hier ook weer net een oude bok met een camera moet treffen. Ik kon hem tot op zo'n 30 meter naderen. De zwaluwen die hier uitgebroed zijn, hebben afgelopen week hun vliegbrevet gekregen denk ik. Gisternacht zijn ze voor het eerst niet meer gezamenlijk in de schuur komen overnachten. Toen ze zaten te broeden zeiden 'vogelkenners' nog wel dat het geen succes zou worden met die zwaluwen omdat ik de schuur 's morgens niet om vijf uur open maakte. Nee, dat deed ik pas om half zeven. De zwaluwen van tegenwoordig passen zich prima aan en vliegen overdag gewoon een stukje harder.

Inmiddels is het alweer augustus. Er breekt weer een mooie tijd aan om aardbeien te planten in de tuintjes. Als Aardbeienacademie heb ik nu weer tientallen rassen beschikbaar. Aangezien onze planten in een potje staan komt het niet zo heel nauw wanneer je ze plant. Mocht je de komende weken nog op vakantie gaan, stel het planten dan maar even uit. De planten een week of twee dorst laten lijden is zonde. Maar goed, wil je er mee aan de slag? Kijk dan op onze website en bestel de planten. Dan kun je jezelf vast gaan verlekkeren op een mooie oogst vanaf half mei volgend jaar.

Nou mensen, tot volgende week dan maar weer,
groeten van Jan

P.S. Reageer gerust op mijn berichtjes. Doe alsof je thuis bent op ons aardbeienbedrijf!

Aardbeienacademie - wist-je-datje 25

Wist je dat wespen hartstikke dronken worden van iets te rijpe aardbeien? Heerlijk is dat, als je aardbeien aan het plukken bent en je wordt ineens in het topje van je vinger gestoken door een wesp. Wespen lusten graag rijpe aardbeien en vreten er een holletje in. Ze verschuilen zich zelfs in hun zelf gegraven aardbeienholletje. Wespen zijn echte stiekemerds, want ze kruipen vooral vanaf de onderkant in de aardbei, zodat je ze niet ziet.

Wespen die zich gevestigd hebben in een aardbei zijn vaak niet meer in staat weg te vliegen. Ze zijn ladderzat geworden van het iets gistende sap van de aardbei en rollen zich op. Maar, ook al zijn ze zo zat als een toeter, steken kunnen ze nog net zo goed als wanneer ze nuchter zijn.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 24

Wist je dat aardbeien op verschillende manieren misvormd kunnen raken? In vakjargon heten ernstig misvormde aardbeien 'kwarren'. Soms zien ze er ook echt niet uit en zijn ze niet knap genoeg om te mogen pronken in een doosje. Deze lelijkerds mogen nog wel als grondstof dienen om sap of jam van te maken. Natuurlijk zijn ze ook vers nog wel eetbaar, maar voor de handel zijn ze waardeloos.

Een aantal types van misvormingen hebben een bijnaam gekregen. Zo heb je kattenogen en koeienuiers. Als alleen de stampers op het puntje van de bloembodem niet bevrucht worden, krijg je met grote zekerheid een kattenoog. Dat ziet er dan vaak uit als een wat afgeplatte aardbei met in het midden een lelijke dikke zwarte punt. Die zwarte punt is redelijk hard en geeft geen fijn mondgevoel.

Koeienuiers (foto) zijn aardbeien met aan de onderkant wratachtige puntjes. In de handel worden deze vruchten ook als minderwaardig gezien, maar mijn eigen beleving is dat deze vruchten juist extra goed smaken. Hoe ze ontstaan is bij mij niet bekend, maar ze ontstaan vaak aan het einde van een oogstperiode. Dan zijn de planten bijna leeggeplukt en gaan alle suikers naar de enkele overgebleven vruchten. Het lijkt erop dat de aardbei dan extra tepeltjes vormt om alle lekkere stofjes in op te slaan. Koeienuiers zitten dan ook vol smaak!

Misvormde aardbeien ontstaan onder andere door een groeistoring tijdens de bloemaanleg, door een beschadiging van een deel van de bloem als gevolg van bijvoorbeeld nachtvorst of door slecht weer tijdens de bevruchtingsperiode. Voor elke stamper die niet bevrucht is met stuifmeel zwelt er een stukje bloembodem niet op. Daardoor krijg je soms rare schepsels.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 23

Wist je dat de aardbeien tot en met de 19e eeuw vaak in herbruikbare aardewerk potjes werden verkocht? Die potjes waren aan de binnenkant geglazuurd, waren ongeveer 10 centimeter in doorsnee en hadden meestal een hoogte van ongeveer 7 tot 9 centimeter. De eerste aardbeipotjes dateren zelfs al vanaf de tweede helft van de 16e eeuw. Er moeten er honderdduizenden van zijn gemaakt.

Als de koper weer nieuwe aardbeien kwam halen bracht hij de aardewerk potjes mee terug, zodat ze opnieuw gevuld konden worden. Toen de aardbeien langzamerhand door veredeling groter werden, werden de potjes vervangen door onder andere wilgentenen mandjes. De meeste van die prachtige aardewerk potjes zijn waarschijnlijk jammerlijk aan hun einde gekomen als erfverharding of fundering.

Hmm, er beginnen zich nostalgische gevoelens bij me op te spelen.....Lijkt me een erg mooie presentatie van aardbeien.

Bronnen: 'De Aardbei 1949' en 'Aardbeipotjes 1987'

(foto: voorkant van boekje over aardbeipotjes van R. de Graaf en G. Stam)

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 22

Wist je dat de aardbeienteelt in Nederland al rond 1700 is begonnen? Aalsmeer en Beverwijk waren de eerste plaatsen waar de teelt van enige omvang werd. Ietsje later is Boskoop ook een aardbeienteeltgebiedje van betekenis geworden. Zo rond 1850 waren daar 164 telers lid van de 'Aardbeziën-Compagnie'. Ze hadden gezamenlijk een jaaromzet van om en nabij 11.000 gulden....en verkochten hun aardbeien in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

Weer iets later begonnen telers in het Westland aardbeien te telen, voornamelijk als onderteelt in druivenkassen. Ook in de omgeving van Breda werden toen al redelijk wat aardbeien geteeld. Rond 1890 kwam Zaltbommel aan de beurt om een belangrijk aardbeiengebiedje te worden.
(bron: De Aardbei 1949)

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 21

Wist je dat ongeveer tweederde van alle Nederlandse aardbeien in de provincie Noord-Brabant groeit? Dat de grondsoort er in deze provincie prima voor geschikt is, is maar voor een klein deel de reden.

De werkelijke reden van de aardbeienconcentratie ligt in het feit dat Noord-Brabant een zeer katholieke provincie is. Of eigenlijk vooral was.... De gezinsgrootte op het platteland was in de decennia na de Tweede Wereldoorlog nogal fors.

Gezinnen met 10 tot 18 kinderen waren geen uitzondering. Door aardbeien te gaan telen zagen deze gezinnen een mogelijkheid om zichzelf een bestaan te verschaffen. De plukkers woonden immers al bij je in huis en er hoefde dan ook geen loon aan derden te worden betaald.

Het gezin waarin ik ben geboren (als oudste), bestond/bestaat uit acht kinderen. Of we nu zin hadden of niet, we werden mee aan de slag gezet. Vanaf dat het net licht was, totdat de zon 's avonds weer uit ging. Gezellige zomers waren het altijd. We hadden nog geen laptops ,iPad's en mobieltjes, dus nog tijd genoeg om te werken en buiten te spelen.

(foto: v.l.n.r. Jan, Peter, Will ....tevreden met niets, 1963)

Welkom op de Aardbeienacademie