Aardbeienacademie - wist-je-datje 50

Wist je dat je met aardbeien in een handomdraai iets bijzonders op tafel kunt toveren? Ja natuurlijk wist je dat al. Om het vijftigste wist-je-datje te vieren creëerde ik een simpel gerechtje, met ingrediënten die hier toevallig voorhanden waren.

De ingrediënten en de bereiding:

• De vijf -in dit geval Mara des Bois- aardbeien plukte ik vers van de plant, met een steeltje eraan als handvatje. Ik stak ze met zijn vijven aan een lange prikker en legde ze op een bord. 
• In de koelcel stond nog een pot chocolade die over was van een optreden met de Strawberrytree en ik liet hem even smelten. Met twee eetlepels ervan bedekte ik de aardbeien voor de helft. 
• Ergens in de kast stond nog een grote pot met roze peperkorrels en ik kneusde er een flink volle theelepel van. Die strooide ik over de gechocolateerde aardbeien. 
• In de koelkast vond ik nog een spuitbus met kwalitatief uitstekende gesuikerde slagroom. Daar spoot ik een dikke streep van op het bord. 
• In onze moestuin plantte ik in het voorjaar chocolademunt en plukte er vlak voor het opdienen van deze lekkernij wat blaadjes vanaf. Die blaadjes snipperde ik zeer fijn en strooide ze over de slagroom.

Tja, om er over de kunnen schrijven moet je het eindresultaat nog wel even proeven natuurlijk. Ik eigende me die rol dan ook graag toe. Het proeven was absoluut geen straf, nee zeg maar gerust hemels lekker.

Maar ja, hoe zullen we deze creatie gaan noemen?

Verzin eens iets....degene die de leukste naam bedenkt krijgt een setje van 15 verschillende rassen aardbeiplanten toegestuurd.

Welkom op de Aardbeienacademie

P.S. Het vijftigste wist-je-datje is ook een mooi moment om even een time-out in te lassen dacht ik zo. Er moet eerst weer eens wat inspiratie opgedaan worden en andere zaken hebben ook even de aandacht nodig. Mijn wekelijkse blogs blijf ik uiteraard schrijven. Voor nu alvast, veel dank voor het lezen van mijn schrijfsels en voor de leuke reacties ! 

Met zomerkoninklijke groet,

Jan Robben

Aardbeienacademie - wist-je-datje 49

Wist je dat aardbeiplanten voordat ze naar de aardbeientelers gaan, goedgekeurd moeten zijn door de Naktuinbouw? Deze naam staat voor Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw. Aardbeiplanten zijn nogal gevoelig voor ziekten en aantastingen. Niet alleen mensen en vogels, maar ook vele schimmelsoorten, insecten en virussen hebben het gemunt op aardbeien. Voor aardbeientelers is het uitermate belangrijk om met schoon plantmateriaal te kunnen starten. Dat scheelt een hoop ergernis vanwege tegenvallende teeltresultaten.

Nog belangrijker is dat wanneer je met schoon, ziektevrij plantmateriaal kunt starten, dat je dan met een beperkte hoeveelheid plaag- en ziektebestrijdingsingrepen de teelt tot een goed einde kunt brengen. Schoon teeltmateriaal werpt zijn vruchten af doordat tijdens de teelt van die lekkere aardbeien het milieu wordt ontzien. Daarnaast zit ook niemand te wachten op al dat gespuit over de hoofden van zomerkoninkjes. Helaas valt er niet altijd aan te ontkomen, omdat het evenwicht in de natuur er nou niet altijd tijdig is. Van de aardbeien wordt evenwel verwacht dat ze ongeschonden en triomfantelijk in een doosje liggen. Daar wringt de schoen dus wel eens..... Ik weet het, als je voor jezelf een aardbeitje teelt vind je een lelijk plekje niet zo erg. Koop je de aardbeien in de winkel, dan laat je de lelijke exemplaren liggen.

Veel ziekten en plagen worden tegenwoordig met natuurlijke vijanden aangepakt, waar ik eerder over schreef.  De plantenkweker is uiteraard zelf heel goed op zijn qui-vive, want afkeuring van plantmateriaal loopt nogal in de papieren en kan je in sommige gevallen de kop kosten. Een keurmeester van de Naktuinbouw is daarnaast regelmatig in de plantenopkweekvelden te vinden.

Gewapend met een hak of schoffel, een mes en een loep loopt hij door het veld en geeft zijn ogen goed de kost. De wortels van de plant kunnen zich nog zó goed verstoppen in de grond, maar ook zij ontkomen niet aan een grondige inspectie. Ziet de keurmeester iets verdachts of afwijkends aan een plant, dan gaat de bijl er rücksichtslos in.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 48

Wist je dat aardbeien nog steeds allemaal één voor één met de hand geplukt worden? Een aardbei is een tere vrucht die ook bij het plukken in de watten gelegd moet worden. Bijna letterlijk, want in de meeste aardbeiendoosjes ligt tegenwoordig een stukje bubbeltjesfolie op de bodem. Dat is om tijdens het transport van aardbeien een deel van de schokjes op te vangen. Ook tijdens het plukken zelf is het de bedoeling dat er geen drukplekjes ontstaan. Dat gebeurt vaak als er teveel aardbeien in één hand gehouden worden en ze daardoor tegen elkaar gedrukt worden. Die drukplekjes zorgen ervoor dat aardbeien er na een dag al niet mooi meer uitzien en sneller gaan rotten.

Veel aardbeienrassen kun je op een handige manier van het steeltje 'afrollen'. Als je dat kunstje eenmaal goed in je vingers hebt kun je heel snel plukken en blijft de aardbei toch onbeschadigd. In de doosjes in de winkel zie je dat er bij de meeste aardbeien geen steeltje meer aan zit. Die zijn er dus afgerold. Aardbeien kun je natuurlijk ook met je nagels plukken, of zelfs met een schaartje. Dat plukt een stuk minder snel. Het ziet er met een steeltje ook heel anders uit en die aardbeien zijn handiger om bijvoorbeeld in chocolade te dopen. Dan fungeert het steeltje als handvat.

Zo'n 15 jaar geleden zag ik het eerste prototype van een aardbeienplukrobot in werking. Het apparaat slaagde erin de rijpe aardbeien te vinden en ze af te plukken, maar vervolgens belandden ze in een soort stofzuigerslang. Tja, dan komt er dus prut aan de andere kant uit. Ooit zal er wel een aardbeienplukrobot komen denk ik, die de aardbeien ook netjes en onbeschadigd weglegt. Vooralsnog zijn mensenhanden echter nog vele malen sneller dan zo'n machine. Een plukrobot biedt ook kansen, vooral als zo'n apparaat de aardbeien kan sorteren op smaak. Een robot kan ook 24 uur per dag werken. Zou wel cool zijn, als je 's morgens wakker wordt, dat er dan al een vrachtwagen vol aardbeien klaarstaat.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 47

Wist je dat aardbeien en citrusvruchten heel goed samengaan in één gerecht? Het is niet voor niks dat er vaak een beetje citroensap aan aardbeienjam wordt toegevoegd. Het helpt ietsje bij het verbeteren van de houdbaarheid, maar de citrus versterkt ook de aardbeiensmaak. Vooral als je bij het jam maken heel zoete aardbeien gebruikt met weinig zuur erin, is een beetje citroensap aan te bevelen. Dan proef je echt fruit.

Een pure aardbei is ook heel lekker met een schijfje limoen erbij en een draai zwarte peper. Ik heb die combinatie een keer gemaakt bij een evenement voor kinderen. Het ging over 'smaak', dus dan probeer je eens wat. Zónder uitzondering vonden de kinderen, ook kleine ukken, die combinatie lekker. Ik zag geen zure bekkies. Als je het ook gaat proberen, gebruik dan wel smaakvolle aardbeien, want als je zure of smakeloze krengen gebruikt gaat het feest niet op.

Vanwege een overdaad aan gele courgettes bedachten we iets om er wat mee te maken. Het werd een compôte in combinatie met sinaasappel en citroen. Het geheel bleek perfect te smaken bij aardbeien en vormt samen een heerlijk nagerechtje. Wellicht dat het ook met groene courgettes kan, maar hoe de smaak dan is weet ik niet. In gele courgettes zit overigens meer vitamine C dan in groene exemplaren.

Het recept voor aardbeien met courgettecompôte:

Breng 1 kilo gele courgettes samen met 420 gram geleisuiker speciaal (halfzoet), het sap van 1 sinaasappel en het sap van 1 citroen aan de kook. Pureer alles met een staafmixer. Maak van het gele deel van de citroenschil minireepjes (zestes) en laat die na het pureren nog enkele minuten meekoken. Dan het hete mengsel in jampotten schenken en afsluiten. De compôte is daarna een hele tijd houdbaar.

Als de compôte goed is afgekoeld leg je enkele aardbeien op een schaaltje. Doe er een lepel compôte bij en eet het lekker op. Natuurlijk kun je er ook nog andere dingen bijdoen, zoals slagroom, zwarte of roze peper of ijs. Experimenteer er maar een beetje mee op los. Succes!

Welkom op de Aardbeienacademie

Weekblog week 33 - 2013 (18 t/m 24 augustus)

Aardbeien met zelfgemaakte compôte van gele courgette, sinaasappel en citroen is een perfecte combinatie ontdekten we.

De roofwantsen van de soort Orius majusculus zijn stevig op jacht naar tripsen. Trips is een beestje wat in de bloemetjes van de aardbei prikt. De roofwants is een natuurlijke vijand van trips en eet ze op. 

Er blijkt een kolonie hoornaars in de spouw van onze schuur te zitten. Een hoornaar is een soort wesp, maar dan dubbel zo groot als een gewone wesp. Ze schijnen minder agressief te zijn, maar áls ze steken dan doen ze dat ook goed. Ik laat ze toch maar met rust.  

Het resultaat van een zondagochtend wildplukken, determineren en lunch voorbereiden

We koken tegenwoordig veel aardbeienjam. De goede beoordeling van De Telegraaf heeft wel geholpen. Relatief weinig suiker gebruiken en heel lekkere aardbeien, dat is het geheim......

Ja ik geef het toe. Ik heb een nieuwe hobby: wildplukken, niet te verwarren met wild plukken. De hele zomer ben ik al bezig om alles wat er groeit en bloeit op ons erf te benutten. Tja, je moet wat hè, als je nog maar een klein hoekje te beboeren hebt. Toen we veel aardbeien teelden en ook nu we er nog maar weinig telen haalden vogels en ander gedierte elke dag een flinke portie weg voor eigen gebruik. En dat terwijl er in de directe omgeving zoveel lekkers groeit voor al die dieren. Dat besefte ik eerlijk gezegd ook onlangs pas, toen ik een paar uurtjes mee ben gaan wildplukken met een wildplukexpert. Hoewel die vogels en dergelijke ook zonder te vragen mijn aardbeien op komen eten, voelde ik toch wel enige terughoudendheid om zomaar in de natuur te gaan plukken. Daarom zeg ik ook, als je gaat wildplukken moet je niet te wild plukken. Hier en daar een paar blaadjes, bessen en bloemetjes, daar lijdt die natuur niks van. Ik denk zelfs, als meer mensen dat zouden gaan doen, maar dan met mate voor eigen gebruik, dat ze dan ook meer waardering krijgen voor alles wat groeit en bloeit.

Ik trok de werkschoenen dus aan ging er een keer alleen op uit. Al snel merkte ik dat ik op een heel andere manier door dat stuk natuur liep dan andere keren. Ik was daar al talloze keren geweest, maar zag nu pas de diversiteit aan planten. Bleef ik eerder netjes op het pad, nu struinde ik door tweekontjes hoog gras en balanceerde ik op de rand van het riviertje, wat overigens bijna droog stond.... Ik bracht een leuk maaltje mee voor thuis, inclusief paddenstoelen die ik nog nooit zelf geplukt had. Een beetje spanning rondom het eten is wel leuk, nietwaar? Het Grote Wildplukboek van Edwin Florès raadplegende gokte ik met grote zekerheid dat het de weidekringzwam was, wat later toen de paddenstoelen al doorgeslikt waren bevestigd werd door een kenner. Een zucht van verlichting......maar ik wist het vrijwel zeker, vanwege de tepeltjes op het hoedje van de paddenstoel.

Afgelopen week hebben we tussendoor nog veel aardbeienjam gemaakt. Een tijdje terug hebben we wat aardbeien opgeslagen in de diepvries omdat we toen geen tijd hadden om jam te koken. Nu koken we elke dag wel enkele flinke pannen. Soms vliegen de potten jam er ook ineens door. Toen De Telegraaf over onze jam repte en we het rapportcijfer 8 kregen hielp dat enorm en op het Festival Zoet in Drenthe gingen ze ook als warme broodjes over de toonbank, per 3 tegelijk in een mooi tasje. Jam koken is best leuk werk vinden we hier. Het zal wellicht de geur zijn die het hem doet.

Met de Strawberrytree zijn we deze week weer enkele keren op pad geweest. Vooral voor bedrijfsfeesten en dat is lange tijd maar heel magertjes geweest. Zou er marktopkrabbeling in de lucht zitten? Die Strawberrytree bestaat al zeven jaar, maar overal waar we komen zien veel mensen hem nog voor het eerst en dat levert telkens weer leuke reacties op. Behalve de aantrekkelijkheid van de blije aardbeien is het toch die eyecatcher wat zo'n aardbeienboom is, die een extra feestelijk tintje aan een evenement geeft. Laatst heb ik er een facebookpagina voor aangemaakt, maar helaas is het in veel gevallen niet mogelijk om foto's van privé-evenementen te maken en te gebruiken. Gelukkig heb ik al veel voorbeelden van de presentatie op de facebookpagina staan en dat geeft een mooi beeld van de inzetbaarheid.

Enkele keren per week versturen we pakketten met aardbeienplanten. In de Campuswinkel van de Aardbeienacademie kunnen ze besteld worden. Ik merk voortdurend dat er her en der in het land projecten op stapel staan om het telen van groenten en fruit dichter bij de mensen te brengen. De stadstuinbouwprojectjes lijken steeds professioneler opgezet te worden. Wel leuk dat ze dan ook vaak bij mij terechtkomen als het over aardbeien gaat. Hopelijk gaan we daar volgend jaar wat meer mee beleven.

Inmiddels heb ik al 46 Wist-je-Datjes over aardbeien geschreven. De druk om er leuke interessante weetjes uit te persen neemt nu wel toe, hoewel het tot op heden elke dag wel weer gelukt is. Ik kan nog heel veel dieper ingaan op allerlei dingen, maar ik denk dat de lezer daar niet echt op zit te wachten. Dat doe ik nog wel eens in het kader van een ander project wat ik in mijn hoofd heb zitten.

Nou mensen, tot volgende week dan maar weer,
groeten van Jan

P.S. Reageer gerust op mijn berichtjes. Doe alsof je thuis bent op ons aardbeienbedrijf!

Aardbeienacademie - wist-je-datje 46

Wist je dat een allergische reactie na het eten van aardbeien meestal te maken heeft met het stofje histamine dat in de pitjes van aardbeien zit? Afspoelen onder de koude kraan helpt dan ook niet. Even dompelen in heet water helpt wellicht een heel klein beetje, omdat er ook histamine in het waslaagje om de pitjes zit en dan zou je de histamine er iets af kunnen spoelen. Histamine is overigens een stofje dat het lichaam nodig heeft en ook zelf aanmaakt als signaalhormoon voor de bloedsomloop. Ook veel ander fruit als kiwi, frambozen, ananas en avocado bezitten relatief veel histamine. In vis, varkensvlees, tomaten, zuurkool en champignons zit het ook, om maar eens wat producten te noemen. Drop, soja en chocolade kunnen er ook wat van.

Voor wat de aardbeien betreft zou het wellicht een oplossing zijn als de pitjes er makkelijk van afgehaald konden worden. Toevallig was ik eens in Italië waar ik bij een bedrijf kwam waar ze het aardbeienvruchtvlees en de pitjes van elkaar scheidden. De net geplukte aardbeien gingen daar over een lopende band door een vriestunnel met vloeibare stikstof of een vergelijkbaar berekoud goedje. Doordat de aardbeien ineens bevroren werden sprongen de zaadjes er allemaal vanaf. Die zaadjes werden opgevangen en verpakt in dozen, waarna ze naar een ijsfabriek gingen om er zogenaamd aardbeienijs van te maken. Een soort van nep-aardbeienijs met aardbeienpitjes om het echt te laten lijken....

Nu ben ik geen allergiedeskundige, maar wellicht dat ontpitte aardbeien voor een stukje de oplossing kunnen zijn voor mensen die heel graag aardbeien zouden willen eten maar het nu niet kunnen.

Welkom op de Aardbeienacademie

Aardbeienacademie - wist-je-datje 45

Wist je dat biodiversiteit heel belangrijk is om aardbeien zo ongeschonden mogelijk in een doosje te kunnen krijgen? Er kruipt, vliegt, loopt, springt, prikt, piept, zuigt en waait een complete dierentuin van insecten en andere beestjes rond die het op de aardbeien en de plantjes gemunt hebben. Dat is overigens niet alleen bij aardbeien zo, maar alle gewassen hebben zo hun eigen belagers. Of het nou in het wild groeiende planten zijn of cultuurgewassen. De ene soort of het ene ras is wel gevoeliger voor sommige aanvallers dan de andere soort of het andere ras. Gelukkig bestaan er van nature voor vrijwel alle beestjes, natuurlijke vijanden.

Soms zijn die natuurlijke vijanden heel ver te zoeken. Bijvoorbeeld aan de andere kant van de wereld. Het gebeurt wel eens dat beestjes die van nature hier niet voorkomen, geïmporteerd worden als verstekeling tussen bepaalde producten. Omdat de natuurlijke vijanden daarvan dan hier ontbreken kunnen die importbeestjes heel snel uitgroeien tot een plaag. Dan is Leiden in last.

Inheemse beestjes hebben normaliter natuurlijke vijanden die er op jagen. Luizen, die je overigens in heel veel soorten hebt, hebben een peloton aan natuurlijke belagers om zich heen. Lieveheersbeestjes bijvoorbeeld, maar vooral de larven daarvan zijn vreetzakken. De larfjes van zweefvliegen zuigen een luis binnen de kortste keren leeg. Sluipwespen zijn helemaal luguber. Die leggen hun eitjes in een luis door er een gaatje in te prikken. De larfjes die dan uit die eitjes komen vreten de luis van binnenuit leeg en gebruiken het luizenlichaampje als een wiegje, totdat ze eruit barsten.

Trips, ofwel het donderbeestje beschadigt de bloemetjes van de aardbeiplant, waardoor je lelijke aardbeien krijgt. Roofwantsen vreten die tripsen weer op. Probleem is alleen dat die roofwantsen niet altijd zin hebben om op aardbeibloempjes naar tripsen te jagen. Je kunt de roofwantsen wel lokken door de vaste plant Alyssum tussen de aardbeien te planten.

Zo is er voor elk insect wel weer een ander insect dat hem op zijn menu heeft staan. Ook grotere belagers van de aardbei hebben weer hun eigen liefhebbers. Torenvalken vangen graag muizen, egels eten slakken, zangvogels eten rupsen en andere insecten en stoere mannen in donkergroene pakken schieten op sommige grote vogels.

Op de foto: roofwantsen bezig met het vangen van tripsen. De 3 kleintjes zijn de tripsen, de 2 grote de roofwantsen.

Welkom op de Aardbeienacademie